Ελεύθερη βούληση: Δώρο ή κατάρα;

ΜΕΡΟΣ Δ

Ο Θεός τα πάντα εν πάσι

Όταν ο Απ. Παύλος οραματίσθηκε ότι στο τέλος της ιστορίας, αφού πρώτα «υποταχθούν» οι πάντες και «τα πάντα» στην πνευματική βασιλεία του Χριστού, ο Θεός θα είναι «τα πάντα εν πάσι» (βλέπε Α ΚΟΡ 15: 21-28), σίγουρα  δεν είχε τίποτα άλλο στο νου του παρά την τελική σωτηρία των πάντων.

Βλέπουμε στο ουράνιο πανόραμα που περιγράφει ο Απόστολος την σειρά των κοσμογονικών γεγονότων που εξελίσσονται κατά τη διάρκεια της πνευματικής βασιλείας του Χριστού. Το έργο Του είναι μεγάλο. Θα βασιλεύει «εις τους αιώνες των αιώνων», όχι για πάντα, αλλά «εωσού θέση πάντας τους εχθρούς υπό τους πόδας αυτού, έσχατος εχθρός καταργείται ο θάνατος». 

Σύμφωνα με τον Παύλο, ο μόνος τρόπος για να καταργηθεί ο θάνατος είναι με το να καταργηθεί πρώτα η αμαρτία:  «το δε κέντρον του θανάτου είναι η αμαρτία» (Α ΚΟΡΙΝΘ 15: 56) και το σαρκικό φρόνημα «επειδή το φρόνημα της σαρκός είναι θάνατος» (ΡΩΜ 8: 6)  

Ο Βασιλεύς των αιώνων θα καταστρέψει το σαρκικό φρόνημα κάθε ανθρώπου μέσα στην «πύρινη λίμνη» της αλήθειας και θα καταβροχθήσει το θάνατο με τη νέα ζωή της Ανάστασης: «διότι πρέπει το φθαρτόν τούτο να ενδυθή αφθαρσίαν, και το θνητόν τούτο να ενδυθή αθανασίαν. Όταν δε το φθαρτόν τούτο ενδυθή αφθαρσίαν, και το θνητόν τούτο ενδυθή αθανασίαν, τότε θέλει γείνει ο λόγος ο γεγραμμένος  "Κατεπόθη ο θάνατος εν νίκη».

Σύμφωνα με τα όσα έγραψε ο Παύλος, πριν έρθει "το τέλος", δηλαδή η ολοκλήρωση της πνευματικής βασιλείας του Χριστού, θα πρέπει κάθε εχθρός να «καταργηθεί». Ο Χριστός θα «βαπτίσει» τους πάντες «με Άγιο Πνεύμα και με πυρ» με σκοπό την καταστροφή του σαρκικού φρονήματος προκειμένου να απελευθερωθούν όλοι οι άνθρωποι από τον θάνατο και να απολαύσουν την πνευματική ζωή του Θεού. 

Ποιός είναι ο εχθρός του Θεού και των ανθρώπων; Mα φυσικά το ζωόδες/κάθετο «φρόνημα της σαρκός», «διότι το φρόνημα της σαρκός είναι έχθρα εις τον Θεόν επειδή εις τον νόμον του Θεού δεν υποτάσσεται, αλλ' ουδέ δύναται» (ΡΩΜ 8: 7). Ο ερπετώδης εγκέφαλος, απ’ όπου πηγάζουν όλα αυτά τα αρνητικά ζωόδη ένστικτα που ταλαιπωρούν τον άνθρωπο, είναι ανεπίδευκτος μαθήσεως. Λειτουργεί εντελώς αυτόματα. Γιαυτό δεν δύναται να υποταχθεί στην νέα συνειδητικότητα του πνεύματος. Με άλλα λόγια, η σωτηρία του ανθρώπου έγκειται στην απελευθέρωση απο την τυρρανία του ερπετώδους εγκεφάλου, κάτι που δεν μπορεί να γίνει προς το παρόν σε αυτήν τη ζωή, αλλά που σίγουρα μπορεί να επιτευχθεί στην άλλη ζωή.

Σύμφωνα με τον Απ. Παύλο η ζωοποίηση των πάντων δεν μπορεί να γίνει χωρίς την δικαίωση των πάντων. Όλοι μας μία μέρα θα σταθούμε ως δίκαιοι ενώπιον του Θεού. Ο Παύλος έφτασε στο σημείο να πιστεύει ότι όλοι οι άνθρωποι θα μετατραπούν σε «δίκαια» τέκνα Θεού χάρις στην δικαιοσύνη του Παγκόσμιου Σωτήρα Χριστού: «Καθώς λοιπόν δι' ενος αμαρτήματος ήλθε κατάκρισις εις πάντας ανθρώπους, ούτω και δια μιας δικαιοσύνης ήλθεν εις πάντας ανθρώπους δικαίωσις εις ζωήν. Διότι καθώς δια της παρακοής του ενός ανθρώπου οι πολλοί κατεστάθησαν αμαρτωλοί, ούτω και δια της υπακοής του ενός οι πολλοί θέλουσι κατασταθή δίκαιοι» (ΡΩΜ 5: 18, 19). Μπορεί ο Απ. Παύλος να τα έκανε θάλασσα με την καλοπροαίρετη ερμηνεία της αποστολής και του έργου του Χριστού μέσα στα πλαίσια μίας κοσμοθεωρίας (Αδάμ και Εύα, προπατορικό αμάρτημα, Πτώση, κλπ) η οποία έχει σήμερα αποδειχθεί λανθασμένη, αλλά τουλάχιστον πρέπει να του αναγνωρίσουμε ότι χρησιμοποίησε τον μύθο της Πτώσης απλά ως φόντο για να προβάλλει το μεγαλείο της ζωής του Χριστού και το ουνιβερσαλιστικό μήνυμα του ευαγγελίου. 

Για έναν Ιουδαίο όπως ο Απ. Παύλος, ο οποίος είχε γαλουχηθεί με την ιδέα του προπατορικού αμαρτήματος, η συνειδητοποίηση ότι όλα όσα είχαν «χαθεί» εξ αιτίας της Πτώσης τελικά μία μέρα στο μέλλον θα αποκατασταθούν, του έφερε γαλήνη στην ψυχή και δοξολογία στα χείλη. Μπορεί να έκανε λάθος πιστεύοντας στον μύθο της Πτώσης, καθότι ζούσε στην προ-Δαρβίνεια εποχή, αλλά δεν έκανε καθόλου λάθος όταν τόλμησε να πιστέψει ότι η ανάσταση του Ιησού αποτέλεσε αδιάψευστο σημάδι απο τον Θεό πώς «όλα θα πάνε καλά» για «πάντες τους ανθρώπους». Τον αδικούμε λοιπόν τον Απ. Παύλο όταν διαστρεβλώνουμε τα λόγια του αρπάζοντας την διδασκαλία του περι Πτώσης έξω απο τα συμφραζομενά της για να δημιουργήσουμε μία μη-ουνιβερσαλιστική θεολογία.

Για τον Απ. Παύλο, ο Χριστός «πρέπει» να βασιλεύσει. Είναι αναγκαίο να βασιλεύσει «εωσού» καταργήσει κάθε σαρκική και δαιμονική εξουσία και κάθε εχθρό μέχρι να εξαλείψει εντελώς την αμαρτία και το θάνατο από όλα τα νοήμοντα δημιουργήματα του Θεού συμπεριλαμβανομένων φυσικά και όλων των ανθρώπων. Και πάλι να επαναλάβουμε ότι η βασιλεία του Χριστού είναι μία εσωτερική κατάσταση και όχι κάποια εξωτερική βίαιη/κάθετη θεοκρατία που δήθεν θα επιβληθεί στη γη κάποια μέρα στο μέλλον.

Μετά θα έρθει η συντέλεια των αιώνων, «ύστερον θέλει είσθαι το τέλος», και η ολοκλήρωση του Θεικού σχεδίου. Αφού ζωοποιήσει τους πάντες με την κατάργηση του σαρκικού/κάθετου φρονήματος – καθώς και του ίδιου του θανάτου - ο Μέγας Βασιλεύς θα «παραδώση την βασιλείαν εις τον Θεόν και Πατέρα». Στο χρονικό αυτό σημείο, δηλαδή στο τέλος όλων των αιώνων, δεν θα υπάρχει καμμία αρχή, εξουσία ή δύναμη, καθώς τα πάντα θα έχουν τελειοποιηθεί. Τα πάντα θα είναι «υποταγμένα εις τον Χριστόν». Τα πάντα θα υποταχθούν ελεύθερα στην αγάπη. Η υποταγή αυτή είναι μία εσωτερική κατάσταση, η οποία περιγράφει την πλήρη κατάργηση της κάθετης νοοτροπίας και τον θρίαμβο της οριζόντιας ανθρώπινης συνειδητικότητας. Ο «Χριστός», δηλαδή η εικόνα του αοράτου Θεού, θα έχει μορφοποιηθεί μέσα στον κάθε άνθρωπο!

Και κάτι άλλο. Η άποψη ορισμένων Ορθόδοξων θεολόγων, όπως του Δρ. Καλόμηρου, ότι στο τέλος της ιστορίας όταν ο Θεός θα είναι «τα πάντα εν πάσι» θα συνεχίσουν να υπάρχουν άνθρωποι (κολασμένοι) που θα μισούν τον Θεό είναι διαμετρικά αντίθετη με την Ουνιβερσαλιστική θεολογία του Απ. Παύλου όπως την βλέπουμε να διατυπώνεται σε όλες τις επιστολές του.

Πώς είναι δυνατόν να υποταχθούν οι πάντες στον Θεό όταν οι περισσότεροι (ή έστω και ορισμένοι) απο αυτούς συνεχίζουν να Τον μισούν; Με άλλα λόγια η ιδέα της ελεύθερης βούλησης μας επιβάλλει να απορρίψουμε την «τραγική κατάληξη» που οραματίζονται ο Δρ. Καλόμηρος και οι ομοϊδεάτες του σχετικά με το σχέδιο του Θεού για τους αμαρτωλούς ανθρώπους. Επιπλέον, η άστοχη ερμηνεία Ορθόδοξων θεολόγων όπως ο Δρ. Καλόμηρος για την φράση «Ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι» (Α’ ΚΟΡΙΝΘ 15: 28) είναι αντίθετη με την ερμηνεία που έδωσαν πολλοί απο τους ικανότερους πατέρες της αρχαίας εκκλησίας.

Τί είπαν οι πατέρες της εκκλησίας για τη φράση «τα πάντα εν πάσι»

Ο Γρηγόριος Νύσσης (335-390) ερμήνευσε την φράση ως εξής: «Είναι φανερό ότι ο Θεός θα είναι αληθινά ‘εν πάσι’ όταν δεν θα υπάρχει καθόλου το κακό, όταν κάθε δημιούργημα θα βρίσκεται σε αρμονία, ... όταν κάθε κτίσμα θα έχει γίνει ένα σώμα» (20).

Η Οσία Μακρίνα, η οποία ήταν η μεγάλη αδελφή και μέντορας των Γρηγορίου Νύσσης και Μέγα Βασιλείου, είπε «Το κακό θα εξαφανιστεί εντελώς. Εάν ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι, σίγουρα δε θα υπάρχει πλέον το κακό μέσα τους...Είναι αναγκαίο κάποιο καιρό να αφαιρεθεί εντελώς το κακό από την ύπαρξη...». Η Μακρίνα δε βρήκε καμμία δυσκολία στην ιδέα ότι ο Θεός θα σώσει όλους τους ανθρώπους μέσω της ελεύθερης βούλησης: «επειδή από τη φύση του το κακό δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς την ελεύθερη βούληση, όταν όλη η ελεύθερη βούληση έλθει κάτω από τη δύναμη του Θεού, σίγουρα το κακό θα εξαφανισθεί εντελώς καθώς δε θα υπάρχει κανένας δέκτης του» (21).

Αν και όχι τόσο έκδηλα όπως τα αδέλφια του, ο Μέγας Βασίλειος επίσης διακήρυξε την πίστη του στην τελική σωτηρία όλων των ανθρώπων. Γράφει: «Η ειρήνη του Κυρίου ξεδιπλώνεται σε όλους τους καιρούς. Επειδή τα πάντα θα υποταχθούν σε Αυτόν, και τα πάντα θα αναγνωρίσουν την βασιλεία Του. Όταν ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι, αυτοί που τώρα εξάπτουν διαμάχες με ανταρσίες έχοντας ειρηνοποιηθεί θα δοξολογούν τον Θεό μέσα σε μία ειρηνική συμφωνία» (22)

Πολλοί θεωρούν τα σχόλια του Χρυσόστομου επάνω στην κλασσική Ουνιβερσαλιστική φράση του Απ. Παύλου «ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι» ως έμμεση αποδοχή της ιδέας ότι τελικά θα σωθούν όλοι οι άνθρωποι. Σύμφωνα με τον Schaff «ο ιστορικός Nitzsch συμπεριλαμβάνει τον Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό και πιθανότατα τον Χρυσόστομο στην ομάδα των Ουνιβερσαλιστών πατέρων, και προσθέτει ότι ο Χρυσόστομος επαινεί τον Ωριγένη και τον Διόδωρο, και ότι τα σχολιά του επάνω στο εδάφιο Α ΚΟΡΙΝΘ 25: 28 ( «ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι» ) ενδεικνύουν μία προσδοκία Αποκατάστασης» (23)

Τα εν λόγω σχόλια του Χρυσόστομου είναι: «Τί σημαίνει όμως το ‘ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι’; Σημαίνει ότι τα πάντα θα εξαρτώνται από τον Θεό, ώστε κανένας να μη θεωρεί ότι υπάρχουν δύο άναρχες εξουσίες ή κάποια άλλη βασίλεία που είναι αποκομμένη. Σημαίνει ότι τίποτα δε θα υπάρχει ανεξάρτητο από το Θεό. Όταν οι εχθροί θα κείτονται κάτω από τα πόδια του Υιού, και όταν ο Υιός έχοντας τους εχθρούς υποταγμένους κάτω απο τα πόδια Του, θα είναι σε τέλεια αρμονία με τον Πατέρα του, τότε ( ο Θεός ) θα είναι ‘τα πάντα εν πάσι’. Μερικοί όμως λένε ότι ( ο Απ. Παύλος ) το είπε αυτό για να διακηρύξει την οριστική εξάλειψη της πονηρίας, και ότι όλοι θα υποταχθούν και ότι κανένας πλέον δε θα αντιστέκεται και κανένας δε θα πράττει πονηρά έργα. Επειδή όταν δεν υπάρχει αμαρτία είναι φανερό ότι ‘ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι’» (24)

Είναι δύσκολο να αρνηθούμε ότι με τα σχόλια αυτά ο Χρυσόστομος δεν παραδέχθηκε, έστω και διστακτικά, τον Ουνιβερσαλισμό του Απ. Παύλου. Ο Χρυσόστομος (παρόλο που σε πολλά άλλα σημεία της διδασκαλίας του φαίνεται να υποστηρίζει ανοικτά το δόγμα της κόλασης) μάλλον συμφώνησε με την Ουνιβερσαλιστική θέση ότι είναι αδύνατο για τον Θεό να είναι τα πάντα εν πάσι εφόσον συνεχίσει να υπάρχει αμαρτία. Φυσικά όταν πάψει να υπάρχει αμαρτία, αυτομάτως παύει να υπάρχει και η οποιαδήποτε τιμωρία. Λέγοντας ότι «μερικοί όμως λένε» ο Χρυσόστομος έδειξε ότι ίσως φοβόταν να το παραδεχτεί ανοιχτά, μην τυχόν θεωρηθεί ελαστικός προς την αμαρτία, αλλά από την άλλη μεριά δεν εξέφρασε καμμία αντίθεση στην γνώμη των «μερικών» Ουνιβερσαλιστών, μεταξύ των οποίων ήταν φυσικά και οι φίλοι του Θεόδωρος Μοψουεστίας και Διόδωρος Ταρσού. Όπως έγραψε και ο Hanson «φυσικά και ο Χρυσόστομος γνώριζε και καταλάβαινε τις απόψεις τους (του Θεόδωρου και του Διόδωρου) επάνω στο Α ΚΟΡ 15: 28, το οποίο εδάφιο άλλωστε αποτελούσε τον θεμέλιο λίθο του Ουνιβερσαλιστικού τους συστήματος. Ποιά θέση λοιπόν παίρνει ο Χρυσόστομος σχολιάζοντας αυτό το εδάφιο; Απλά λέει ότι το εδάφιο αυτό θεωρείται ως Ουνιβερσαλιστικό, προσθέτει και ένα δικό του σύντομο θετικό σχόλιο (...επειδή όταν δεν υπάρχει αμαρτία είναι φανερό ότι ‘ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι’...), και δεν λέει απολύτως τίποτα για να διαψεύσει την άποψη αυτή. Γιαυτό το λόγο και ο Neander (“History of Dogmas,” vol. ii., p. 415) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Χρυσόστομος ουσιαστικά αποδεχόταν την άποψη αυτή, ‘καθώς εάν τη θεωρούσε λανθασμένη θα την διέψευδε’» (25). 

Ο «υπέρμαχος της Ορθοδοξίας” Μέγας Αθανάσιος (  296-373 μ.Χ ) επίσης έδωσε Ουνιβερσαλιστική ερμηνεία: «όταν λοιπόν ολόκληρη η κτίση θα συναντήσει τον Υιό εν νεφέλαις, και αφού υποταχθεί σε Αυτόν, τότε και ο ίδιος ο Υιός θα υποταχθεί στον Πατέρα, ως πιστός Απόστολος και Αρχιερέας πάσης της κτίσεως, ώστε να είναι ο θεός τα πάντα εν πάσι» (26). Το ίδιο έκανε και «ο πατέρας της εκκλησιαστικής ιστορίας» Ευσέβιος της Καισαρείας: «Εφόσον η υποταγή του Υιού στον Πατέρα σημαίνει ενότητα μαζί Του, τότε και η υποταγή των πάντων στον Υιό σημαίνει ενότητα μαζί Του» (27). Και φυσικά ο Ουνιβερσαλιστής Μάξιμος ο Ομολογητής ( 580-662 μ.Χ ): «Και γένηται τα πάντα εν πάσιν αυτός ο Θεός πάντα περιλαβών και ενυποστήσας εαυτώ»

Σε ένα σημείο των γραπτών του (Περί Αρχών 3. 6) ο μεγάλος Ουνιβερσαλιστής πατέρας της αρχαίας εκκλησίας Ωριγένης εκφράζει μία αστείρευτη αισιοδοξία σχετικά με το σοφό σχέδιο του Θεού να πετύχει την σωτηρία των πάντων χωρίς να παραβιάσει την ελευθερία κανενός: «Έχω τη γνώμη ότι η έκφραση με την οποία λέγεται ότι ο Θεός θα είναι ‘τα πάντα εν πάσι’, σημαίνει ότι ο Θεός θα είναι ‘τα πάντα’ μέσα σε κάθε ξεχωριστό πρόσωπο. Θα είναι ‘τα πάντα’ μέσα σε κάθε άτομο με αυτόν τον τρόπο: όταν κάθε λογική διανόηση αφού θα είναι καθαρισμένη από κάθε είδους κακίας, και με κάθε σύννεφο πονηρίας να έχει σκορπιστεί, όλα όσα αισθάνεται, καταλαβαίνει ή σκέφτεται θα είναι γεμάτα Θεό, και όταν κάθε λογική διανόηση δε θα βλέπει τίποτα άλλο εκτός από τον Θεό, και όταν ο Θεός θα είναι το μέτρο για όλες τις κινήσεις του, θα είναι ο Θεός ‘τα πάντα’,... επειδή το κακό δεν θα υπάρχει πλέον, επειδή ο Θεός είναι ‘τα πάντα’ και δεν υπάρχει κακό στο Θεό». Σχετικά με την τελική εξαφάνιση του κακού ο Ωριγένης προσθέτει: «Όταν κάθε συναίσθημα του κακού έχει αφαιρεθεί, και το άτομο έχει καθαριστεί και εξαγνιστεί, Εκείνος ο οποίος είναι ο ένας Αγαθός Θεός θα γίνει στο άτομο αυτό ‘τα πάντα’ και αυτό δε θα γίνει μονάχα για λίγα άτομα, ή για κάποιον μεγάλο αριθμό ατόμων, αλλά ‘τα πάντα εν πάσι’. Όταν πλέον ο θάνατος και το κεντρί του θανάτου δε θα υπάρχει πουθενά, ούτε κανένα άλλο κακό, τότε πραγματικά ο Θεός θα είναι ‘τα πάντα εν πάσι’. Η τελική αποκατάσταση της λογικής κτίσης λοιπόν δε θα γίνει λοιπόν με παραβίαση της βούλησης του κτίσματος, το έργο της μεταμόρφωσης και της αποκατάστασης των πάντων, με οποιονδήποτε τόπο και αν είναι, θα σκοπεύει στο κοινό όφελος των πάντων...καμμία ψυχή ή λογική ύπαρξη δε θα εξαναγκαστεί με βία ενάντια στην ελευθερία της βουλησής της». Και πάλι: «Για να δούμε τώρα τί είναι η ελευθερία του κτίσματος ή το τέλος της δουλείας του. Όταν ο Χριστός θα παραδώσει τη βασιλεία στον Πατέρα Θεό, τότε και όλα αυτά τα ζωντανά κτίσματα, αφού θα έχουν πρώτα έλθει στη βασιλεία του Χριστού, θα παραδωθούν, μαζί με την υπόλοιπη βασιλεία, στην βασιλεία του Πατέρα, ώστε όταν ο Θεός θα είναι ‘τα πάντα εν πάσι’ και αυτά καθώς είναι μέρος των πάντων να έχουν τον Θεό μέσα τους, για να είναι πραγματικά ο Θεός μέσα στα πάντα»

Όσοι ενδιαφέρονται για περισσότερα παραδείγματα σχετικά με τον ουνιβερσαλισμό των πατέρων της Εκκλησίας, μπορούν να διαβάσουν στο On-Line Βιβλίο Παγκόσμια Αποκατάσταση.

Όλα αυτά τα παραδείγματα απο τους Ουνιβερσαλιστές πατέρες της Εκκλησίας αν μη τί άλλο δείχνουν ότι υπάρχει μία ανώτερη παράδοση που κυλάει σαν ποταμός με ύδωρ ζωής μέσα στην Ορθοδοξία. Σύμφωνα με την ανώτερη αυτή παράδοση όταν ο Θεός θα είναι ΤΑ ΠΑΝΤΑ ΕΝ ΠΑΣΙ δεν θα υπάρχει ούτε ίχνος αμαρτίας σε ολόκληρο το Σύμπαν του Θεού. Δεν θα υπάρχει η παραμικρή σκοτεινή γωνία στο Σύμπαν όταν ο Θεός θα γίνει τα πάντα εν πάσι: «ο Θεός είναι φως, και σκοτία εν αυτώ δεν υπάρχει ουδεμία» (Α' ΙΩΑΝΝ 1: 5).

Δεν μπορώ να υπερτονίσω πόσο βλάσφημη είναι η διδασκαλία ότι μετά την ολοκλήρωση της Βασιλείας του Χριστού θα συνεχίσουν να υπάρχουν κολασμένοι αμαρτωλοί σε κάποια σκοτεινή γωνία του Σύμπαντος ενώ ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι. Είναι σα να λέμε ότι ο ίδιος ο Θεός θα φέρει πάνω Του ή μέσα Του το στίγμα της κακίας και του μίσους! Μη γένοιτο. 

Κανένας "αμαρτωλός" δεν θα "ξεφύγει" για πάντα από την απελευθερωτική παρουσία του Αγίου Πνεύματος: «που πορευθω απο του πνευματος σου και απο του προσωπου σου που φυγω εαν αναβω εις τον ουρανον συ ει εκει εαν καταβω εις τον αδην παρει εαν αναλαβοιμι τας πτερυγας μου κατ′ ορθρον και κατασκηνωσω εις τα εσχατα της θαλασσης και γαρ εκει η χειρ σου οδηγησει με και καθεξει με η δεξια σου και ειπα αρα σκοτος καταπατησει με και νυξ φωτισμος εν τη τρυφη μου οτι σκοτος ου σκοτισθησεται απο σου και νυξ ως ημερα φωτισθησεται ως το σκοτος αυτης ουτως και το φως αυτης» (ΨΑΛΜ: 139: 7-12)

Το σύμπαν του Θεού δεν θα καταντήσει να είναι για πάντα χωρισμένο σε δύο βασίλεια, του καλού και του κακού. Η τελειοποιημένη βασιλεία του Θεού δεν θα έχει κάποιο γκέτο ή σκουπηδότοπο όπου θα βασιλεύει το κακό, το μίσος, η φθορά, η αμαρτία και η τιμωρία. 

Αντίθετα με αυτό το εφιαλτικό όραμα διαιώνισης του κακού σε κάποια ξεχασμένη γωνιά του σύμπαντος, οι γραφές φανερώνουν μία αισιόδοξη κατάληξη στο σχέδιο του Θεού: «Ιδού ποιώ τα πάντα καινά». 

Είναι παράλογο άνθρωποι που πιστεύουν σε έναν Θεό αγάπης να πιστεύουν επίσης ότι ο Θεός αυτός, όταν ολοκληρώσει το σχέδιο δημιουργίας Του, θα παραμείνει για πάντα αποξενωμένος και αποχωρισμένος με τα ίδια του τα δημιουργήματα, ακόμα και εκείνα που έπλασε κατ’ εικόνα και ομοίωση. Κι όμως οι περισσότεροι «αντιπρόσωποι» του Θεού μπορούνε ακόμα και να Τον δοξάζουν για μία τέτοια έκβαση στα σχεδιά Του! Αυτό το απίθανο φαινόμενο εξηγείται μονάχα με έναν τρόπο. Ο εγκέφαλος των ανθρώπων αυτών έχει προγραμματισθεί να αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα ως δι-θειστική, δηλαδή μέσα στα πλαίσια μίας παντοτινής συνύπαρξης καλού και κακού. Αυτός ο Δυϊσμός προέρχεται απο τον Ζωροαστρισμό και εισήχθη στη Χριστιανική θρησκεία από «πατέρες» όπως ο Αυγουστίνος.

Ο Ευαγγελικός συγγραφέας Archer αντιπροσωπεύει την πλειοψηφία των Χριστιανών που πιστεύουν ότι η κόλαση/τιμωρία των αμαρτωλών δεν θα έχει τέλος. Στην προσπαθειά του να αποδείξει ότι η ιδέα της Αποκατάστασης είναι λανθασμένη γράφει τα εξής: «Όσο καιρό και να σαπίζει ή να υποφέρει ο άπιστος μέσα στην κόλαση, δεν θα έλθει ποτέ στο σημείο να λυγίσει από την ανταρσία του ενάντια στον Θεό. Καμμία ποσότητα βασανιστηρίων δεν θα αλλάξει ποτέ τη γνώμη του ή να τον οδηγήσει στον καθαρισμό της πονηρής καρδιάς του. Όποιος αρνήθηκε και απέριψε τον Χριστό με το τέλος της επίγειας ζωής του, δεν θα μπορέσει ποτέ να μάθει να Τον αγαπάει και να πιστέψει σε Αυτόν μέσα στην γεμάτη μίσος ατμόσφαιρα της κόλασης» (28).  

Οι υποστηρικτές όμως του δόγματος της κόλασης όπως ο Archer (και δυστυχώς είναι πολλοί) αδυνατούν να κατανοήσουν τα λόγια του Απ. Ιωάννη: «ο Θεός είναι φως και σ' αυτόν δεν υπάρχει κανένα σκοτάδι» (Α ΙΩΑΝ 1: 5).

Ας μου επιτραπεί να επαναλάβω και πάλι ότι σύμφωνα με την ανώτερη Χριστιανική παράδοση, στην «ολοκλήρωση των αιώνων», όταν δηλαδή έρθει το τέλος και το μεγάλο "Ιωβηλαίο" του Θεού, τα πάντα θα έχουν ποιηθεί «καινά», ο Πατήρ των φώτων θα είναι πραγματικά «πανταχού παρών και τα πάντα πληρών» καθώς «ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι». 

Όπως έγραψε ξανά και ξανά ο Απ. Παύλος, όταν έρθει η ολοκλήρωση στο αιώνιο σχέδιο του Θεού δεν θα υπάρχει σημείο στο σύμπαν όπου δε θα κατοικεί ο Θεός καθώς θα γεμίζει τα πάντα με την παρουσία Του. Το συμπέρασμα είναι αναπόφευκτο. Αφού ο Θεός θα είναι τα πάντα εν πάσι τότε και καθώς «ο Θεός είναι φως και σ' αυτόν δεν υπάρχει κανένα σκοτάδι» θα έχουν εξαφανισθεί από το σύμπαν η αμαρτία, η φθορά, ο θάνατος, το κακό και γενικά κάθε αρνητικό στοιχείο. 

Το συμπέρασμα αυτό είναι τόσο αναπόφευκτο που δεν μπορώ να φαντασθώ κάποιο σενάριο που να επιτρέπει την οποιαδήποτε ύπαρξη ενός χώρου όπου θα διαιωνίζεται το κακό και η αμαρτία χωρίς να στιγματίζεται η νέα δημιουργία και ο ίδιος ο Θεός. Η δυϊστική αντίληψη Παράδεισου/Κόλασης στιγματίζει το Θεό με τον πιό βλάσφημο τρόπο. Εάν ο Θεός θα είναι πραγματικά «πανταχού παρών και τα πάντα πληρών» και «τα πάντα εν πάσι» θα είναι υποχρεωμένος να ανέχεται παντοτινά την παρουσία και ύπαρξη του κακού.

Απο την άλλη μεριά, εάν ο Θεός  και αποτραβηχθεί από κάποιο χώρο του σύμπαντος, ας πούμε απο την κόλαση (επειδή «δεν μπορεί να βλέπει την αμαρτία επειδή είναι Άγιος»), θα είναι υποχρεωμένος να ζει για πάντα ως εξόριστος Μονάρχης από τον χώρο αυτό αποτυγχάνοντας να ποιήσει «τα πάντα καινά». Η παρουσία του θα είναι περιορισμένη στον Παράδεισο και δεν θα είναι πλέον «πανταχού παρών και τα πάντα πληρών».  

Είτως ή άλλως μία τέτοια έκβαση στο σχέδιο του θεού όπως η διχοτομημένη πραγματικότητα Παράδεισος/Κόλαση θα αποτελούσε καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες. Ο Θεός θα νοιώθει παντοτινά ντροπιασμένος, αγανακτισμένος, αποτυχημένος, μισητός, οργισμένος, απογοητευμένος και ανικανοποίητος.

Δεν μπορούμε να είμαστε δογματικοί αναφορικά με την ύπαρξη ή όχι του Θεού. Είναι καθερά θέμα προσωπικό του καθενός. Όσοι όμως πιστεύουμε ότι υπάρχει Θεός, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι είναι πανταχού παρών και τα πάντα εν πάσι. Εάν λοιπόν είναι να πιστεύουμε στον Θεό, τουλάχιστον ας πιστεύουμε σωστά. 

Επιστροφή
ΜΕΡΟΣ Γ  

---

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ