Ελεύθερη βούληση: Δώρο ή κατάρα;

ΜΕΡΟΣ Γ

Πνευματική Καύχηση

Η κεντρική ιδέα του Αρμινιανικού ευαγγελίου είναι ότι ο Χριστός έκανε... ότι καλύτερο μπορούσε και τα υπόλοιπα εξαρτιόνται από εμάς τους ανθρώπους. 

Αυτό δημιουργεί μία ανεπαίσθητη αίσθηση υπερηφάνειας και καύχησης σε όσους Χριστιανούς πιστεύουν ότι κατα βάθος αξίζουν να σωθούν σε αντίθεση με όσους δεν τα καταφέρουν. Από τα δισεκατομμύρια των ανθρώπων που έζησαν έως τώρα επάνω στη γη μονάχα αυτοί (και λίγοι άλλοι πιστοί σαν κιαυτούς) κατάφεραν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα του Θεού, κάνοντας παράλληλα τη σωστή επιλογή. Σίγουρα μέσα στα βάθη των καρδιών τους φωλιάζει κάποια «δικαιολογημένη» καύχηση επειδή επέλεξαν σωστά σε αντίθεση με τους υπόλοιπους συνανθρώπωπους τους που φάνηκαν ανάξιοι σωτηρίας. 

Έτσι η Χριστιανική θρησκεία έχει αναγάγει την ταπεινοφροσύνη σε τέχνη. Ο Ευαγγελικός συγγραφέας Gleason L. Archer (11) εκφράζει την ταπεινοφροσύνη αυτή με αριστουργηματικό τρόπο: «Όσοι έρχονται προς τον Χριστό, το κάνουν αυτό ως αποτέλεσμα της Χάρης του Θεού ο οποίος εργάσθηκε μέσα στις καρδιές τους. Ο Πατέρας Θεός τους ελκύει στον Υιό ως Σωτήρα τους και Κυριό τους. Αυτό μας διδάσκει ότι πρέπει να δίνουμε στο Θεό όλη τη δόξα και όλο τον έπαινο για την τάση που βάζει μέσα στις καρδιές μας να ανταποκριθούμε στο κάλεσμα του Χριστού όταν μας κηρύττεται το ευαγγέλιο. Αλλιώς μπορούμε να πούμε στους εαυτούς μας ‘έ, κατά κάποιο τρόπο άξιζα την Χάρη του θεού, επειδή ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα του Χριστού, ενώ οι άλλοι που άκουσαν το κήρυγμα δεν ανταποκρίθηκαν’. Όχι, δεν υπάρχει κάτι το αξιέπαινο για μας... τα πάντα εξαρτώνται από την ‘ευδοκία του Θεού’ και του αξίζει όλη η δόξα όταν σώζει κάποιον αμαρτωλό. Οποιοσδήποτε απαρνείται τον Χριστό είναι άξιος της τύχης του και πρέπει να υποστεί όλο το φταίξιμο για την καταδίκη και την απωλειά του, αλλά οποιοσδήποτε σώζεται πρέπει να δίνει όλη τη δόξα και τον έπαινο για τη σωτηρία του στο Χριστό». Τα λόγια αυτά του Archer αντανακλούν την διαστρεβλωμένη λογική του δόγματος της κόλασης.

Ο Martin Zender απαντώντας στην διαστρεβλωμένη λογική της Αρμινιανικής θεολογίας, επικαλείται την διδασκαλία του Απ. Παύλου και γράφει ότι κατα βάθος πολλοί Χριστιανοί πιστεύουν ότι έχουν κάτι που τους κάνει εξυπνότερους από τους άλλους, μπορώντας έτσι να πάρουν έγκαιρα σοφότερες αποφάσεις σχετικά με τον Θεό: «Όσοι Χριστιανοί σκέφτονται κατα τέτοιο τρόπο ουσιαστικά καυχώνται για τη σωτηρία τους. Παρόλα αυτά ο Απ. Παύλος όταν έγραφε για το ευαγγέλιο της Θείας Χάρης απέκλεισε κάθε είδους καύχησης αναφορικά με την σωτηρία ‘πού ουν η καύχησις; Εξεκλείσθη’ (ΡΩΜ 3: 27). Σύμφωνα με τα λόγια του Αποστόλου κανένας δε δικαιούται έπαινο για την ικανοτητά του να πιστέψει! Διαβάζουμε ότι η πίστη που έχουμε μας έχει χαριστεί ‘ότι υμιν εχαρίσθη το υπέρ Χριστού, ου μόνον το εις αυτόν πιστεύειν αλλά και το υπερ αυτού πάσχειν’ ( ΦΙΛΙΠ 1: 29 ). Επίσης διαβάζουμε ότι η πίστη δίνεται από τον Θεό ως δώρο «τη γαρ χάριτι εστε σωσμένοι δια πίστεως, και τούτο ουκ εξ υμων, Θεού το δώρον, ουκ εξ έργων, ίνα μή τις καυχήσηται’ ( ΕΦΕΣ 2: 8, βλέπε και ΡΩΜ 12: 3 ). Ο Απ. Παύλος σωστά αντιλήφθηκε ότι η πίστη που είχε δεν πήγαζε από τον ίδιο αλλά από τον Χριστό. Ο Παύλος δίδαξε τους Χριστιανούς της εποχής του ότι αυτό που τους έσωσε ήταν «η πίστη του Χριστού» και όχι η δική τους πίστη. Ο Απ. Παύλος ήταν ίσως ο πρώτος Χριστιανός που το κατάλαβε: ‘μονάχα διαμέσου τής πίστης τού Ιησού Χριστού, ...’ ( ΓΑΛΑΤ 2: 16-21 ). Σύμφωνα λοιπόν με το ευαγγέλιο του Παύλου, ο άνθρωπος δε «δικαιώνεται» διαμέσου της δικής του πίστης αλλά διαμέσου της πίστης του Χριστού. Μονάχα όταν δοθεί η πίστη του Χριστού μπορεί ο άνθρωπος με τη σειρά του να πιστεύσει. Γι αυτόν το λόγο ισχυρίσθηκε ο Πάυλος ότι η πίστη του Χριστού δεν πηγάζει από την ανθρώπινη προσπάθεια (και σίγουρα όχι απο τον «παλαιό άνθρωπο της αμαρτίας») αλλά δίνεται δωρεάν από το Θεό. Δεν μπορεί λοιπόν αυτός που πιστεύει να καυχηθεί εις βάρος όσων ‘δεν πιστεύουν ακόμα’».

Ο Zender συμπεραίνει ότι η περιγραφή της σωτηρίας των Χριστιανών πρέπει να ξεκινάει με το «ο Θεός...» και όχι με το «εγώ...» καθώς η σωτηρία των ανθρώπων είναι έργο του Θεού και «πρέπει επιτέλους να αρχίσουμε να πιστεύουμε και στην ελεύθερη βούληση του Θεού» και να μην καυχώμαστε ότι από μόνοι μας μπορέσαμε να πιστέψουμε: «τί δε εχεις ο ουκ ελαβες;» ( Α ΚΟΡΙΝΘ 4: 7 ). Ο ίδιος συγγραφέας καταλήγει: «Τα Καλά Νέα των Αρμινιανιστών βασίζονται επάνω στην προειδοποίηση/απειλή ότι «εάν καταλήξεις στην κόλαση το φταίξιμο θα είναι δικό σου». Αυτό το διαστρεβλωμένο ευαγγέλιο, που δεν είναι καθόλου «ευαγγέλιο» διδάσκεται σε εκατομμύρια Χριστιανούς στα περισσότερα δόγματα... Όμως το δόγμα ότι «εάν καταλήξεις στην κόλαση το φταίξιμο θα είναι δικό σου» έχει μία ύπουλη παρενέργεια: «εάν καταλήξεις στον Παράδεισο θα είσαι άξιος επαίνου». Το συμπέρασμα αυτό είναι αναπόφευκτο. Εάν φταίμε εμείς όταν καταλήγουμε στην κόλαση τότε είμαστε άξιοι επαίνου εάν (καταφέρουμε να) καταλήξουμε στον Παράδεισο. Εάν μπορούμε να είμαστε τόσο άφρονες που να μπορούμε να χαθούμε τότε σίγουρα μπορούμε να είμαστε και τόσο φρόνιμοι που να μπορούμε να σωθούμε. Αυτό ισοδυναμεί με σωτηρία «εξ έργων» όσο και αν δεν θέλουνε ορισμένοι Χριστιανοί να το παραδεχτούν» (12)

Το όλο θεολογικό μπέρδεμα με το «δώρο» της πίστης να παρουσιάζεται τελικά ως «αμοιβή», επίτευγμα και κατόρθωμα του ανθρώπου κίνησε και τον Γάλλο φιλόσοφο/θεολόγο Jacques Ellul να γράψει τα ακόλουθα άκρως ενδιαφέροντα σχόλια: Γιατί να πιστεύουμε; Δεν έχουμε απάντηση γιαυτό. Να πιστεύουμε για ποιό λόγο; Με ποιό σκοπό; Να καταφέρουμε τί; Πιστεύουμε για κανένα λόγο. Δεν υπάρχει κάποιος αντικειμενικός σκοπός για την πίστη, πρέπει απλά να τη ζήσουμε. Η πίστη δεν έχει κάποια εκκίνηση ή σκοπό. Τη στιγμή που παραδέχεται ότι έχει κάποιο σκοπό παύει να είναι πίστη. Εάν πιστεύεις στον Θεό με σκοπό να προστατεύεσαι, θεραπεύεσαι ή για να σώζεσαι τότε δεν πρόκειται για πίστη που απορρέει από την Χάρη. Αυτό ίσως ακουστεί σοκαριστικό, ιδιαίτερα στους Προτεστάντες, που λένε τόσα πολλά για τη σωτηρία μέσω της πίστεως, για την πίστη ως προϋπόθεση για τη σωτηρία, ώστε καταλήγουν να λένε ότι πιστεύουμε προκειμένου να σωθούμε. Πρέπει όμως να ερχόμαστε πίσω στην Χάρη και στην ευγνωμοσύνη. Εάν ο Θεός αγαπάει και σώζει την ανθρωπότητα χωρίς να ζητάει κάποιο αντίτιμο, αυτό σημαίνει ότι ο Θεός έχει την ξεκάθαρη πρόθεση να τον πιστεύουμε (εμπιστευόμαστε) και να Τον αγαπούμε χωρίς το παραμικρό συμφέρον ή απώτερο σκοπό, αλλά έτσι απλά να Τον αγαπάμε. Είναι σκανδαλώδες, αλλά συνάμα τόσο εύκολο να το καταλάβεις εάν σκεφτείς τί εστί αγάπη. Τη στιγμή που ένας άνδρας ή μια γυναίκα αγαπάνε κάποιον άλλον για κάτι, είτε αυτό είναι λεφτά ή πρεστίζ ή φυσικά ομορφιά ή καρριέρα παύει να είναι αγάπη. Η αγάπη είναι χωρίς αίτια ή ατομικά συμφέροντα. Η αγάπη υπάρχει χωρίς λόγο...» (13)

Τα όρια της ελεύθερης βούλησης

Έχει βέβαια ο άνθρωπος ελεύθερη βούληση, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχει παντοδύναμη βούληση. Γράφει ο J Peston Eby: «Διάβασα για μία ιστορία σχετικά με έναν α-θεϊστή που σήκωσε το χέρι του ψηλά και προκάλεσε τον Θεό, αν υπάρχει, να του το κατεβάσει. Έτυχε όμως ο α-θεϊστής αυτός να είναι φαλακρός, και μία μύγα ήρθε ξαφνικά και έκατσε επάνω στο κεφάλι του με αποτέλεσμα να κατεβεί αμέσως το χέρι του για να διώξει την μύγα και να ξύσει τη φαλάκρα του. Έτσι λοιπόν ο Θεός ‘απάντησε στον ανόητο σύμφωνα με την ανοησία του’, όχι μέσω κάποιας μεγάλης υπερφυσικής ενέργειας, αλλά μέσω της φαινομενικά ανίσχυρης μύγας. Τώρα, η πράξη αυτή του α-θεϊστή να προκαλέσει τον Θεό παρακινήθηκε από την έμφυτη ψυχολογική του ανάγκη να αποδείξει κάτι στον εαυτόν του και σε όσους τον έβλεπαν. Έπειτα η φαλάκρα του δεν ήταν επιλογή δική του, ούτε το γεγονός ότι ένοιωσε φαγούρα μόλις κάθησε επάνω της η μύγα. Βλέπουμε λοιπόν με ποιόν τρόπο ο Θεός χρησιμοποίησε την βούληση του αθεϊστή ενάντια στον εαυτόν της. Ο αθεϊστής θέλησε να κρατήσει ψηλά το χέρι του, αλλά το γαργαλητό της μύγας και η θέληση να ξύσει το κεφάλι του ήταν πιό ισχυρή» (14)

Σύμφωνα με συγγραφείς όπως ο Eby, ο άνθρωπος υπόκειται στον παγκόσμιο νόμο του «αίτιου-αποτελέσματος», δηλαδή σε ένα σωρό (συνήθως αντικρουόμενες) επιρροές και δυνάμεις τόσο εσωτερικές (τα ένστικτα του ερπετώδη εγκεφάλου και τα συναισθήματα του θηλαστικού εγκεφάλου) όσο και εξωτερικές (περιβάλλον) που σπάνια επιλέγει εντελώς ελεύθερα. 

Πάντα υπάρχει κάποιο «αίτιο» που επηρεάζει τις αποφάσεις των ανθρώπων. Ο Eby υποστηρίζει ότι στο τέλος θα υπερισχύσει το αρχικό αίτιο των πάντων, δηλαδή το θέλημα του "Παντοδύναμου" Θεού ο οποίος θα οδηγήσει όλους τους ανθρώπους στην "μετάνοια". 

Προς το παρόν η ελεύθερη βούληση των ανθρώπων περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από διάφορους παράγοντες που συνήθως υπερισχύουν καθιστώντας τον κάθε άνθρωπο «έρμαιο της τύχης του». Και πάλι ο J Peston Eby γράφει: «Ας είμαστε ειλικρινείς! Ρωτάω, είναι ελεύθερο εκείνο το παιδί που γεννιέται μέσα στην αθλιότητα...το παιδί που μεγαλώνει μέσα στην βρωμιά και στην κακία και που ποτέ δεν γεύεται την αρετή και την αγάπη; Είναι ένα τέτοιο παιδί πραγματικά ελεύθερο να ενεργήσει λογικά και να κάνει ηθικές επιλογές με πλήρη επίγνωση; Ποιός άλλωστε έχει πλήρη επίγνωση;..» (15)

Το βασικό επιχείρημα των Αρμινιανιστών θεολόγων εναντίον της ιδέας της Παγκόσμιας Αποκατάστασης είναι ότι ο Θεός σέβεται απόλυτα την ελεύθερη θέληση των δημιουργημάτων Του και δεν μπορεί να επιβάλλει την σωτηρία σε όλους. 

Το ότι θα σωθούν τελικά όλοι οι άνθρωποι όμως δε σημαίνει ότι θα σωθούν παρά τη θελησή τους, το αντίθετο μάλιστα, καθώς η σωτηρία προϋποθέτει την ελεύθερη αποδοχή της: «Κάποιος ίσως ρωτήσει ‘Τελικά ο Θεός θα σώσει ανθρώπους παρά τη θελησή τους; Η απάντηση είναι ΟΧΙ! Δε θα χρειαστεί να κάνει κάτι τέτοιο επειδή όλοι οι άνθρωποι θα έλθουν σε σημείο που θα θέλουν όταν τους αποκαλυφθεί ο αληθινός Θεός. Τότε τα μάτια των τυφλών θα ανοίξουν, τα αυτιά των κουφών θα ακούσουν και οι πόρτες της φυλακής θα ανοίξουν. Αρκεί να αναλογισθούμε την περίπτωση του Σαύλου της Ταρσού για να κατανοήσουμε την θαυματουργική δύναμη του κυρίου στο να λειώνει σαν κερί ακόμα και τις πιό σκληρές καρδιές. Κανένας άνθρωπος δε μισούσε τον Χριστό και την εκκλησία Του όσο ο Σαύλος ο οποίος όμως όταν ήρθε η σειρά του να δει το φως το αληθινό, άλλαξε μέσα σε μία στιγμή μετανοώντας αυτομάτως λέγοντας στον Χριστό που μόλις πριν λίγο εδίωκε ‘Ποιός είσαι Κύριε;’ και ‘Τί θέλεις να κάνω;’. Ρώτησε μήπως ο Χριστός τον Σαύλο εάν ήθελε να σωθεί; Περίμενε μέχρι να επιλέξει ο Σαύλος να τον ακολουθήσει; Ή μήπως έγινε το αντίθετο και τον εξέλεξε ο Χριστός λέγοντας γιαυτόν ότι ‘είναι εκλεκτό σκεύος μου’ ( ΠΡΑΞ 9: 15 ); Δεν μπορεί ο Θεός να επηρεάσει και να αλλάξει τις καρδιές των ανθρώπων; Μερικοί έχουν την λανθασμένη εντύπωση ότι ο Θεός προσπαθεί απεγνωσμένα να πείσει όλους τους ανθρώπους να σωθούν χωρίς  όμως να μπορεί να τα καταφέρει... επειδή δεν του το επιτρέπει η παντοδύναμη θέληση των ανθρώπων. Ο Κύριος όμως λέει: ‘πασα μου η βουλη στησεται και παντα οσα βεβουλευμαι ποιησω’ ( ΗΣΑΙΑΣ 46: 10 ). Πολλοί διδάσκουν εντελώς εσφαλμένα ότι ο Χριστός έκανε ότι μπορούσε να κάνει για τον αμαρτωλό, ώστε τώρα έχει επιστρέψει στον Ουρανό Του και έχει καθήσει επάνω στον θρόνο Του και περιμένει να δεί ποιός θέλει να σωθεί,...ελπίζοντας ότι ίσως κάποιοι θα πεισθούν να τον δεχτούν ως Σωτήρα» (16)

Το "μυστήριο του θελήματος" του Θεού

Η επιστολή ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ θεωρείται απο πολλούς ακαδημαΙκούς ως ψευδεπίγραφη, αλλά παρόλα αυτά δείχνει σε πολλά σημεία της να εναρμονίζεται με την σκέψη του Απ. Παύλου. Ο Απόστολος Παύλος (ή όποιος ήταν ο πραγματικός συγγραφέας) έγραψε ότι ο Θεός αποκαλύπτει/γνωστοποιεί σε όλη την ανθρωπότητα το μυστήριο του θελήματος Του (ΕΦΕΣ 1: 9). 

Η γνωστοποίηση αυτή γίνεται «κατα την ευδοκία Αυτού». Ο Θεός των πάντων χαίρεται κατάκαρδα που μας αποκαλύπτει το μεγάλο μυστικό του σύμπαντος! Το μυστήριο του θελήματος του Θεού ξεδιπλώνεται «εις οικονομίαν του πληρώματος των καιρών» (ΕΦΕΣ 1: 10). Ο μεγάλος Οικονόμος του σύμπαντος δεν ενεργεί επιπόλαια, ούτε χωρίς σχέδιο, αλλά μέσα σε προδιαγεγραμμένα χρονικά πλαίσια. Εμείς οι άνθρωποι βιαζόμαστε για τα πάντα καθώς δεν έχουμε υπομονή. Ο Θεός όμως, ο οποίος δημιούργησε τα πάντα δημιούργησε και προδιέγραψε όλους τους αιώνες (ΕΒΡ 1: 2) κατα τη διάρκεια των οποίων κινεί το σύμπαν προς την μεγάλη ολοκλήρωση του μυστικού θεληματός Του. 

Το μυστήριο του θεληματός Του δεν είναι άλλο από το «να ανακεφαλαιώσει τα πάντα εν τω Χριστώ» (ΕΦΕΣ 1: 10) Όταν λέει «τα πάντα» δεν εννοεί ούτε βόδια ούτε δέντρα όπως ισχυρίζονται ορισμένοι. 

Η φράση «τα πάντα» στην προκειμένη περίπτωση αναφέρεται σε όλα τα λογικά όντα του σύμπαντος. Οτιδήποτε έχει νου και συνείδηση είναι προορισμένο να «ανακεφαλαιωθεί» εν τω Χριστώ. Όταν ολοκληρωθούν οι αιώνες, δηλαδή το πλήρωμα των καιρών, ο Χριστός θα είναι «η κεφαλή» των πάντων. Όλα τα συνειδητά δημιουργήματα του Θεού θα απολαμβάνουν την σωτήρια καθοδήγηση του «Κυρίου των πάντων». Πως είναι δυνατόν αυτό το εδάφιο να παρερμηνευθεί; Kι όμως! Οι ίδιοι άνθρωποι που κόμπτονται για την θεοπνευστία και το «αλάθητο» της Αγίας Γραφής αρνούνται το ξεκάθαρο νόημα των εν λόγω εδαφίων και συνεχίζουν να επιμένουν ότι κατα κάποιο φανταστικό τρόπο ο Χριστός θα είναι η κεφαλή των πάντων ενώ η πλεοψηφία των πάντων θα παραμένει «αιώνια» στην αμαρτία και στην απείθεια!

Ο συγγραφέας της επιστολής αυτής προσθέτει ότι η ανακεφαλαίωση των πάντων θα επιτευχθεί «κατά την πρόθεσιν του ενεργούντος τα πάντα κατά την βουλήν του θελήματος αυτού» (ΕΦΕΣ 1: 11).  

Ο Θεός έχει συγκεκριμένη πρόθεση για τα δημιουργήματά Του και ενεργεί τα πάντα κατά την βουλήν του θελήματός Του! Ποιό λοιπόν είναι το Παντοδύναμο θέλημα  του Θεού; Σε μία άλλη επιστολή που επίσης αποδίδεται στον Απ. Παύλο (η οποία όμως θεωρείται ως ψευδεπίγραφη) διαβάζουμε: «Διότι τούτο είναι καλόν και ευπρόσδεκτον ενώπιον του Σωτήρος ημών Θεού όστις θέλει να σωθώσι πάντες οι άνθρωποι, και να έλθωσιν εις επίγνωσιν της αληθείας. Διότι είναι εις Θεός, εις και μεσίτης Θεού και ανθρώπων, άνθρωπος Χριστός Ιησούς, όστις έδωκεν εαυτόν αντίλυτρον υπέρ πάντων, μαρτυρίαν γενομένην εν ωρισμένοις καιροίς» (Α ΤΙΜΟΘ 2: 3-6). 

Ο Απ. Παύλος πίστευε επίσης και στην εκλογή των Χριστιανών «προ καταβολής κόσμου», όχι ως αυτοσκοπό, αλλά ως υπηρέτες του Θεού και «σκεύη» που θα χρησιμοποιήσει ο Θεός για να πετύχει την ελεύθερη ανταπόκριση του σύμπαντος στην αγάπη Του. Στηριζόμενος επάνω στην ζωντανή ελπίδα της Αποκατάστασης ο Απ. Παύλος περπάτησε με άνεση επάνω στα επικίνδυνα θεολογικά πεδία της ελεύθερης βούλησης, της εκλογής και του προορισμού. 

Ο συντηριτικός Ευαγγελικός θεολόγος Stanley K. Stowers υποχρεώθηκε να παραδεχθεί ότι η θεολογία του Απ. Παύλου ήταν θεολογία ελπίδας καθώς είχε ως θεμέλιο την ελπίδα της Παγκόσμιας σωτηρίας: «Ο Παύλος μπορεί και περπατάει επάνω σε αυτά τα τόσο θολά θεολογικά νερά με μεγάλη αυτοπεποίθηση επειδή πίστευε στην Παγκόσμια σωτηρία...και από μία τέτοια οπτική γωνία βλέπει, χωρίς να προβληματίζεται, τις φαινομενικά άδικες ενέργειες του Θεού να εκλέγει κάποιους και να σκληραίνει άλλους απλά ως θεϊκές μεθόδους που έχουν ως τελικό σκοπό το καλό όλων των ανθρώπων. Δεν το έβλεπε με άλλα λόγια ως εκκλησιολογικό πρόβλημα ‘ποιοί ανήκουν στην ομάδα σωσμένων’... Σε αντίθεση με τους περισσότερους Χριστιανούς, ο Παύλος δεν θεώρησε όσους βρίσκονταν έξω από την ομάδα των «εκλεκτών» ως χαμένους για πάντα στην κόλαση... Σύμφωνα με τα λόγια του Παύλου, ο πραγματικός σκοπός της εκλογής ήταν η χρησιμοποίηση των εκλεκτών οικογενειών ως μέσα ώστε τελικά να γίνουν όλες οι ανθρώπινες οικογένειες παιδιά του Θεού» (17)

Πώς θα ελκύσει ο Χριστός τους πάντες;

Η καλύτερη ίσως λέξη που περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο ο Θεός καταφέρνει τελικά να «σώσει» όλους τους ανθρώπους χωρίς να παραβιάζει την ελεύθερη βουλησή τους φέρεται να ειπώθηκε απο τον ίδιο τον Χριστό. Ο "Σωτήρας του κόσμου", σύμφωνα με τα όσα ισχυρίζεται ο συγγραφέας του Κατα Ιωάννην ευαγγελίου, υποσχέθηκε ότι μετά την σταύρωση και την αναστασή του θα «ελκύσει» όλους τους ανθρώπους: «και εγώ εάν υψωθώ εκ της γης, θέλω ελκύσει πάντας προς εμαυτόν. Τούτο δε έλεγε, δεικνύων με ποίον θάνατον έμελλε να αποθάνη» (ΙΩΑΝ 12: 32).

Δεν λέει «θέλω επιβάλλει» ή «θέλω εξαναγκάσει», αλλά λέει «θέλω ελκύσει». Σε άλλο σημείο του ίδιου ευαγγελίου ο Χριστός φέρεται επίσης να λέει: «Ουδείς δύναται να έλθη προς εμέ, εαν δεν ελκύση αυτόν ο πατήρ ο πέμψας με» (ΙΩΑΝ 6: 44). Σύμφωνα με το εδάφιο αυτό, κανένας άνθρωπος δεν μπορεί από μόνος του να πάει στον Χριστό, καθώς χωρίς την βοήθεια και τη χάρη του Θεού κανένας μας δεν θα έβρισκε το Χριστό ...ελκυστικό.

Στις πράξεις των Αποστόλων διαβάζουμε την ιστορία μίας εύπορης γυναίκας της Λύδιας η οποία όταν  άκουσε τους Αποστόλους να κηρύττουν το ευαγγέλιο πίστεψε αφού πρώτα όμως «ο Κύριος της άνοιξε την καρδιά» (ΠΡΑΞ 16: 14). Τώρα το πώς ακριβώς το κάνει αυτό ο Κύριος ώστε να μπορεί να ελκύει ψυχές και να ανοίγει καρδιές χωρίς να παραβιάζει την ελεύθερη βούληση δεν το γνωρίζω όπως δεν γνωρίζω και τα υπόλοιπα μυστήρια της αγάπης... Ένα πράγμα όμως είναι σίγουρο εάν αληθεύουν τα παραπάνω εδάφια - η αγάπη του Θεού είναι πράγματι ακατανίκητη.

Πολλοί θεολόγοι, κυρίως της Δύσης, προσπαθούν να μεθερμηνεύσουν "ουνιβερσαλιστικά" εδάφια όπως το ΙΩΑΝ 12: 32. Για παράδειγμα ο Ευαγγελικός θεολόγος Leon Morris εξαιτίας των δογματικών του προκαταλήψεων απορρίπτει το νόημα των λέξεων θέλω ελκύσει πάντας προς εμαυτόν ως εξής: «Η φράση ‘πάντας ανθρώπους’ αποτελεί ένα πρόβλημα. Στην πραγματικότητα ο Χριστός δεν θα ελκύσει τους πάντες στον εαυτόν Του καθώς το ευαγγέλιο (καλά νέα...) δείχνει ότι μερικοί άνθρωποι δεν θα ελκυσθούν ποτέ προς τον Χριστό. Πρέπει λοιπόν να ερμηνέψουμε το εδάφιο αυτό με ανάλογο τρόπο και να πούμε ότι ο Χριστός θα ελκύσει όλους εκείνους που στην πραγματικότητα πρόκειται να ελκύσει. Με άλλα λόγια δεν είπε ο Χριστός ότι θα σωθεί ολόκληρος ο κόσμος. Απλά εξήγησε ότι όσοι τελικά σωθούν θα σωθούν με τον τρόπο αυτόν (ελκυόμενοι προς τον Χριστό)» (18)

Στο επιχείρημα αυτό του Leon Morris, ο Ουνιβερσαλιστής Thomas Talbott απαντάει: «Γιατί θεωρεί ο Morris την έκφραση «πάντες ανθρώπους» ως πρόβλημα; Μήπως την καθιστούν προβληματική τα συμφραζόμενα του εν λόγω κειμένου; Καθόλου. Δεν είναι τα συμφραζόμενα το πρόβλημα, αλλά η Αυγουστινιανική θεολογία που ο Morris εισάγει στο κείμενο. Ο Morris ισχυρίζεται ότι το εδάφιο αυτό δεν εννοεί πραγματικά αυτό που λέει επειδή είναι πεπεισμένος ότι ‘μερικοί άνθρωποι δεν θα ελκυσθούν ποτέ προς τον Χριστό’. Ως αποτέλεσμα ο Morris μετατρέπει μία θαυμάσια προφητεία θριάμβου ‘θέλω ελκύσει πάντας προς εμαυτόν’ σε μία ντρπιαστική ταυτολογία ‘θα ελκύσω προς τον εαυτόν μου όλους όσους θα ελκύσω προς τον ευατόν μου’» (19)

Πραγματικά είναι δύσκολο να ερμηνευθεί η θριαμβευτική αυτή "πρόβλεψη" του Χριστού ότι θα καταφέρει να ελκύσει τους πάντες με οποιονδήποτε άλλον τρόπο εκτός από «Ουνιβερσαλιστικά». Γιαυτό ακριβώς τον λόγο ο συγγραφέας του εν λόγω ευαγγελίου προσθέτει ότι «ο Πατήρ αγαπά τον Υιόν, και πάντα έδωκεν εις την χείρα αυτού» (ΙΩΑΝΝ 3: 35). Ο δε Υιός απαντάει: «παν ότι μοι δίδει ο Πατήρ, προς εμέ θέλει ελθεί και τον ερχόμενον προς εμέ δεν θέλω εκβάλει έξω...» (ΙΩΑΝΝ 6: 37). Και οι άγιοι ψάλλουν: «Ω, εσύ πoυ ακoύς πρoσευχή, σε σένα θα έρχεται κάθε σάρκα…Θεέ τής σωτηρίας μας, η ελπίδα όλων των περάτων τής γης» (ΨΑΛΜ 65: 2-5)

Συνεχίζεται
ΜΕΡΟΣ Δ

Επιστροφή
ΜΕΡΟΣ Β

---

ΥΠΟΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

---